(خەتی پان) و (كۆمەلە)چۆن تالەبانی و نەوشیروان كۆمەلەیان لەناوبرد؟

ره‌نجده‌ر :
    جەلال تالەبانی، حەكیم ترین سەركردەی سیاسیی دەرەبەگەكان و برجوازیەكانی كوردستان، توانی كاسەسەری هەژارەكانی لادێ و ریكخراوە سیاسیەكەیان (كۆمەلە)، بكاتە بەردەبازی پەرینەوەی دەرەبەگەكان و برجوازیەكانی كوردستان تا سەر تەختی دەستەلات. ئیستایش بەرزبوونەوەی دووكەڵی كارگەكانیان لە شارەكانداو فراوانكردنی سنووری زەوی و زارەكانیان لە لادێ، بەرهەمی ئەو دڵۆپە ئارەقانەیە كە رۆژانە دەكرێنە سەرمایەو سامانی شەخسی سەرمایەدارەكان و بیرۆكراسیەكانیان پێ هەلدەچنرێت.
 
    (كۆمەلە) دڵەخورپەی تالەبانی و نەوشیروان بوو لە گۆرەپانی سیاسیدا، چونكە ئەو ریكخراوە خۆی وەك نوینەری جووتیارەكانی لادێ دەنواند. دامەزراندنی (خەتی پان) یش وەك پێشەنگی سیاسی دەرەبەگەكانی لادێ و كۆكردنەوەیان لەو ریكخراوە كۆنەپەرستەدا لە تالەبانیەوە، لەو مەترسیەوە هاتبوو. بەلام لە هەموو حالیكدا، ئاسانترین ریگا بۆ دەورگرتنی كۆمەلە، كردنی بوو بە باڵیك لەژیر سەركردایەتی تالەبانی و نەوشیرواندا.
 
    ئارام گەلێ دوور بوو لەوەی بەرژەوەندی جووتیارەكان و دەرەبەگەكان كۆك ببینێت. بۆیە هەرگیز ریبازی یەكیتی نەگرتەبەر لەگەل (خەتی پان)، خەتی دەرەبەگەكانی كوردستان. ئەو بەروونی بەرژەوەندی ئەو دوو چینەی جیا دەبینی.
    ئەمە مایەی خەمیكی گەورە بوو بۆ دەرەبەگەكان و ریكخراوە شرٍۆڵەكەیان كە بۆ تەنیا جاریكیش، لە دوورو نزیكەوە، نەیانتوانی بەشداری خەباتی چەكدارانە  بكەن، چونكە ئەوان هیچ  هیزیكی سیاسی یان عەسكەریان پیك نەدەهینا.
 
       (خەتی پان)، مەهزەلەی كوردایەتی، كەوتە پلانی لەناوبردنی (كۆمەلە). تا كۆتایی حەفتاكان، هەموو چالاكەكانی (كۆمەلە) لەناوچوون. ئەوجا دەرفەتیكی چاك كەوتەدەست پیلانگیرەكان.
    نەوشیراون كە هەر لە سەرەتاوە دژی دامەزراندنی (كۆمەلەی ماركسی – لینینیەكان) بوو، وە هەردەمیش شەرمی كردووە خۆی وەك ماركسی – لینینیەك بناسێنێ، وە هەتا كۆتایی حەفتاكانیش پیوەندی نەكردووە بە ریزەكانی كۆمەلەوە - (وە ئەو كەسەیش گیلۆكەیە كە ناپرسێت چۆن سكرتیری كۆمەلەیەكی ماركسی – لینینی، ماركسی نەبوو) -، چاكترین كەس بوو بۆ بە ئەنجامگەیاندنی پیلانی دەرەبەگەكانی كوردستان بۆ لەناوبردنی (كۆمەلە). نزیكترین كەس بە تالەبانی لە بیرو بۆچوون و رابووردوویەكی دریژخایەن و یەك ئامانجی و ژیانیكی پڕ لە نهینیدا لە كوشتن و راوودوونان و پیكهاتن لەگەل بەعسدا، نەوشیروان بوو. تالەبانی، لەم هەلەدا، نەوشیروانی بۆ جیگای سەركردەكانی كۆمەلە پیشنیار كرد. وە هەر ئەوەندەی ئەو سەركردایەتیەیش كەوتە دەست نەوشیروان، ئەوجا ئیتر شتیك نەمایەوە پێی بووتریت (كۆمولە). كۆمەلە بووە یەكێتی و یەكێتیش كەسی تیدا نەما جگە لەو كۆمەلەییانەی ژیانی سەختی ئەو دەمەو خەباتی ژێرزەمینی، هەرگیز بواری ئەوەی نەدان لەم پیلانە سیاسیە تێبگەن، هەرچەندە (دەستەی ئاش) هەولیكی لاوازیان دا. كۆمەلەییەكان بوونە بەشیك لە (خەتی پان) و سیاسەتە بۆگەنەكەی، خەتی پانیش وون بوو. چونكە ئیتر پیویستیەك نەما داوای بوونی هێلێكی جیاواز بكات لە (یەكێتی). (یەكیتی نیشتمانی كوردستان) خۆی بووە (خەتی پان) و (كۆمەلە) یش. تەنیا هیزیكیش كە بە كردەوە (یەكیتی) پیكدەهینا، ئەو كۆمەلەییانە بوون كە كەوتنە ژیر سەكردایەتی نوینەری دەرەبەگەكانی كوردستان، لەسەروو هەموویانەوە تالەبانی و نەوشیروان. وە ئیتر لەو دەمە بەدواوە ناوی (یەكیتی)، جیگای ناوی (خەتی پان) یش و (كۆمەلە) یشی گرتەوە. (یەكیتی) بووە ئەو حیزبەی تالەبانی و نەوشیروان دەیانخواست. بۆیە لەو كاتە بەدواوە تا ئیستا، ناوی (كۆمەلە) نابیستریت. یەكیتی خۆی بووە تاكە حیزبیك و حیزبەكەیش بووە جیبەجیكەری خواستەكانی دەرەبەگەكان و برجوازیەكانی كوردستان، دەرئەنجامەكەیشی لە دووكەلی كارگەكان و بورجەكانی ئاسیاسیل و مەخزەنە گەورەكانی نۆكان و بینا و بازارە بەرزەكان و دەستەلاتە بیرۆكراسیەكەی ئەمرۆدا دەبینن.
    نەوشیروان بە ناوی كۆمەلەوە، بەناوی نوینەری جووتیاران خۆیانەوە، هەر لە هەشتاكانەوە، بۆ دڵنەوایی دەرەبەگەكانی كوردستان، كەوتە لووت و گوێ برینی جووتیارانی ناوچەی رانیەو پشدەر. وە لە كۆتاییدا، تالەبانی و نەوشیروان، توانیان یەكیتی (رەنجدەرانی كوردستان) و (دەرەبەگەكانی كوردستان) بسەلمینن لە ریكخراویكدا بە ناوی (ی.ن.ك). ئەو راستیەیش، لەم ووتەیەی بەرهەم سالحدا دەخویننەوە لە ژمارە 123 ی رۆژنامەی ئاوینەدا: ((لە 1992 ەوە ئیمە بریارمانداوە یەك حیزب بین دەبیت یەك یەكیتی هەبیت هەموویشمان پیكەوە یەك حیزبی یەكگرتوو بین)). ئەمەیە كۆتایی پلانەكانی تالەبانی و نەوشیروان.
    هەر بەو چەشنە، هەر لە سەرەتای هەشتاكانەوە، كۆمەلەییەكان، بێئاكا، كەوتنە جیبەجیكردنی سیاسەت و ئایدیۆلۆژیا بۆگەنەكەی دەرەبەگەكان و برجوازیەكانی كوردستان، لەسەروویانەوە تالەبانی و نەوشیروان. بەلام ئەو ریبازە، هەر لە هەشتاكاندا، چەندانجار كەوتە ململانێی سیاسەتی ملكەچ پیكردنی خەباتگیران لەبەردەم ئارەزووە تۆقینەرەكانی بەعسدا. بۆیە لە 1984 دا، لەبەرامبەر سیاسەتەكەی تالەبانی و نەوشیرواندا، كۆمەلەییەكانیش، بە پیچەوانەی ئارەزووەكانی سەركردایەتی یەكیتیەوە، تالەبانی و نەوشیروان، رژانە ناو خۆپیشاندانە خۆبەخۆكانی چینە چەوساوەكانی كوردستانەوە، ئەو خۆپیشاندانانەی ئاوینەیەك بوون بۆ نیشاندانی رووخساری رەشی برجوازیانەی تالەبانی و نەوشیروانیان. ئەوان لە لادێوە تا شار، پارێزەیری بەرژەوەندی چینە چەوسێنەرەكان بوون. بۆیە زۆر ئاسایی بوو چینەچەوساوەكان بە ئاژاوەگیر ناو ببەن و داوای بلاوەكردنیان لیبكەن.
 
    تالەبانی بەدریژایی تەمەنی، لە لایەن حكومەتەكانەوە، بەتایبەت بەعس، بۆ كۆنترۆلی خەباتی شۆرشگیری بەكارهینراوە لەم ناوچەیەدا، نەوشیروانیش هەمیشە دوورە كۆنترۆلێك بووە بەدەست تالەبانیەوەو هیچی تر، وە هەرگیز ناتوانێت دەربری بەرژەوەندیەكی پیچەوانە بیت بە بەرژەوەندی چینە چەوسێنەرەكانی  كوردستان. وە ئەگەر تەنیا تاقیكردنەوەیەك بەس بیت بۆ دوژمنایەتی چینە چەوساوەكان لەلایەن ئەمانەوە، ئەوا برواننە ژیانی رۆژانەیان، دەبینن هیچ نیە جگە لە كەلێندەرێكی پر كراوە لە دوژمنایەتی چینە هەژارەكانی كۆمەل لە لایەن تالەبانی و نەوشیروانەوە. ئەمانە هەمیشە لەریزی پیشەوەی دەرەبەگەكان و برجوازیەكانی كوردستاندا وەستاون و بەرژەوەندی ئەوان دەپاریزن، ئیتر چ بە قەلەم، چ بە چەك، چ بە كوشتن، چ بە پیكهاتن لەگەل بەعس یان هەر حكومەتیكی تردا كە ئەوانی قبول بیت. لاپەرە رەشەكانی ژیانی رۆژانەی نەوشیروانیش لە پیكهاتندا لەگەل بەعس هەر لە 1966 وە تا نەوەدەكان، وە لە دژایەتی جووتیارەكانی كوردستاندا و لە لیدانیشدا لە هەموو حیزبە عیراقی و كوردستانیەكان، هەمان لاپەرەكانی ژیانی رۆژانەی تالەبانین. بۆیە ئیستایش نەوشیروان، بە سوپاس و ستایشەوە، لە (سایتی سبەی) دا دەلیت: (( لەسەرەتای دامەزراندنی كۆمپانیای ووشەوە تا ئیستا زیاتر لە 10 جار و لە موناسەباتی ئاشكرادا بە سوپاسەوە ئیشارەتم داوە بەو هاوكاریەی مام جەلال كردوینی)).
    زیاتر لەوەیش، فەرموون لە هەمان سایتدا ببینن مەهزەلەی خەباتگیریی یەكیتی گەشتۆتە چ ئاستیك: ((من هەروەكو شەریكم لە هەلگرتنی ئۆبالی میژوویی هەموو سەركەوتن و دەستكەوت و شكستەكانی یەكیتی دا، هەروەها شەریكم لە هەموو سەروەت و سامان و دارایی یەكیتی دا، نەشیروان)).
 
    ئەمەیە خەباتگیری؟ سەركردەكانی یەكیتی هەموویان شەریكن لە (سەركەوتن و شكستەكانی یەكیتیدا)، بۆیە ئەبێ شەریكیش بن (لە هەموو سەروەت و سامان و دارایی یەكیتیدا)؟
    ئەمە باس كردنە لە خەبات یان لە كۆمپانیایەكی بازرگانی؟ ئەمە شەرە لەسەر ئامانجیكی سیاسی یان لەسەر لوقمەیەكی چەور تر؟ كام سامان و دارایی؟ ئەو سامان و داراییەی بە خوینی كۆمەلەییەكان و ڕاووڕووتی چەتەكانی یەكیتی نیشتمانی كوردستان كەڵەكە كراون؟ ئەو سامان و داراییەی لە ئارەق و خوینی چینە هەژارەكانی كوردستان پیكەوە نراون؟ ئەو سامان و داراییەی (كۆمپانیای نۆكان) و (كۆمپانیای ووشە) و (ئاسیاسیل) ی پێ دامەزرینراوە؟ ئەو سامان و داراییەی بە گلەییەوە، تەنیا ((10 ملیۆن دۆلار و بینایەكی حكومەت و گردیكی مولكی كۆمپانیای نۆكان)) ی بەر تۆ كەوت و تۆیش ((ئەوەندە ئەمەت ووتەوە خەریكە نرخی سیاسی و مەعنەوی هاوكاریەكەی مام تالەبانی نامینی؟)).
  
    لە كۆمەلگاكەی تالەبانیدا، كۆمەلگای بازاری ئازاد، ریژەی هەژاری گەیشتۆتە 60% ی دانیشتوان و ژمارەی ملیاردێری دۆلار 8 و ملیۆنێری دۆلاریش 1000. ئەمەیە مەدەنیەت و دیموكراسیەتی سەرمایەداری و هەر ئەو سیستمەیشە نەوشیروانیش داوای دەكات.
    لە كۆمەلگاكەی تالەبانیدا، بیرۆكراسیەكانی یەكیتی، بێ سنوور، سەرمایەی حیزبی و حكومی خڕ دەكەنەوە. ئەوەیە سیستمی سەرمایەداری و نەوشیروانیش داوای شەراكەت دەكات لە هەمان سەرمایەی كۆكراوەدا، ئەو سەرمایەی لە هیچ جیگایەكەوە سەرچاوە ناگریت جگە لە ژیر سەقفی ساردو سڕی خیزانە هەژارەكانی كوردستان و لوقمە زەوتلێكراوەكەیانەوە.
    لە كۆمەلگاكەی تالەبانیدا كارگەو كۆمپانیا خوینمژەكانی وەك ئاسیاسیل، ساناتیل، كۆرەك، نۆكان، كارگەی چیمەنتۆی تاسلوجە، لەسەر گیان و ئیسقانی هەژارەكانی كۆمەل، سەرمایە هەلدەچنن. بەشی كۆمپانیای ووشەیش (10 ملیۆن دۆلار و بینایەكی حكومەت و گردیكی كۆمپانیای نۆكانە). هەر لەو كۆمەلگایەدا، هەژاری و بیكاری و كەمدەرەتانی، بەر دەرگای زۆربەیەكی بیشماری كۆمەلی گرتووە، بە هەزاران منال لەسەر شەقامەكاندا خەریكی شت فرۆشتن و لەش فرۆشتنن. وە هەر ئەو كۆمەلگایەیشە نەوشیروان داوای دەكات، ئەو كۆمەلگا مەدەنیەی دیموكراسیانە، مافی كەلەكە كردنی سامانی شەخسی مەشروع دەكات. لە هیچ جیگایەكدا بینیوتانە نەوشیروان پیچەوانەی ئامانجە مەدەنی و دیموكراسیەكانی سەرمایەداری قسە بكات؟ مەدەنیەت و دیموكراسیەتیكیشتان بینیوە دژی هەلچنینی سامانی شەخسی بیت لە ئەمریكاوە تا كوردستان؟ دژی كاپیتالیستە گەورەكانی وەك ئاسیاسیل و ساناتیل و كارگەی چیمەنتۆی تاسلوجە بێت؟
    جیاوازی نیوان چینە هەژارەكانی كۆمەل و چینە برجوازی و خاوەن زەوی و زارەكان، جیاوازی نیوان دوو ریبازی چینایەتیە. ریبازی یەكەم ریبازی چەسپاندن و كاملكردنی سیستمیكە كە پاریزگاری بەرژەوەندیە چینایەتیەكانی خوێنمژەكانی وەك فاروقی (مەلا مستەفا)، دەكات. ریبازی دووهەمیش داوایە بۆ سیستمیك كە بە پیچەوانەی سیستمەكەی تالەبانیەوە، بەرژەوەندی تاكەكانی كۆمەل چوونیەك دەبینیت. نەوشیروان مستەفا هەر لە بازرگانیدا یەكناگریتەوە لەگەل فاروقی مەلا مستەفا، بەلكو هەردووكیان وەك یەك، كۆكردنەوەی سەرمایە لە خوینی خەباتگیرانی حیزبەكەیان و ئارەقی چینە هەژارەكانی كۆمەل، بە رەوا دەبینن. بۆیە هەردووكیان وەك یەك خۆیان بە هاو پشكی حیزبەكانیان دەزانن، چ لە (ئۆبالی میژوویی) و چ لە (سامان و دارایی) دا.
    تالەبانی و نەوشیروان، چ دوینێ چ ئەمرۆ، هەرگیز ناكۆك نەبوون لەسەر بەرز راگرتنی ئەو ئامانجە سیاسیانەی سیستمیكی سەرمایەداری مەحكەم وەدی دینیت، هەرگیز ناكۆك نەبوون لەسەر چۆنیەتی دابەشكردنی سامانی كۆمەل لە بەرژەوەندی چینە دەستەلاتدارەكان و حەشەراتە بیرۆكراسیەكان. بۆیە ئەو چاوەی (تالەبانی و نەوشیروان) لێك جیا دەبینێ، رەنگ لێك جیا ناكاتەوە، وە ئەوە دیتنیكە ناتوانیت بەرژەوەندی (چینەچەوسێنەرەكان) و (چینە هەژارەكان) لیك جیا ببینێ، ئەو چینە هەژارانەی ئەبێت رۆژێ لە رۆژان، سەرمایەو سامانی كۆمپانیاكانی (ووشە و ئاسیاسیل و نۆكان و ساناتیل و كۆرەك و كارگەی چیمەنتۆی تاسلوجە)، پیكەوە داگیر بكەن و چوونیەك بەسەر هەموو ئەندامەكانی كۆمەلدا دابەشی بكەن. ئەو شەرە كۆمەلایەتیەی ئەمرۆیش، شەری (ریفۆرم) و (گەندەلی) نیە، بەلكو شەریكی چینایەتیە بۆ دابەشكردنەوەی سامانی شەخسی خاوەن كۆمپانیاكان و حەشەراتە سیاسیەكان لە بەرژەوەندی هەموو تاكیك لە تاكەكانی كۆمەل وەك یەك.
    لە سالانی سیەكانەوە تا ئیستا، چینە هەژارەكانی كۆمەل، بە درۆو دەلەسەی ریفۆرم، نیشتمان پەروەریتی، ناسیۆنالیزم، جاریك دژایەتی ئیمپریالیزم و جاریكی تریش هینانەوەی ئیمپریالیزم، هەلدەخەلەتینرین. جاریكی تر ئەو چینە هەژارانە ناكەونە تەڵەی ریفۆرم و داوی ناسیۆنالیزمەوە. وە هەمیشەیش بەرژەوەندی چینە هەژارەكان جیاواز بووە لە بەرژەوەندی ریفۆرمخوازەكان و نیشتمان پەروەرەكانی وەك حیزبی شیوعی عیراق و  ناسیۆنالیستەكانی كورد و عەرەب كە هەردەم دەربری بەرژەوەندی برجوازیەتی نیشتمانی و نەتەوەیی عیراق و كوردستان بوون. ئەگەر تیگەیشتنی ئەمەیش زەحمەتە، ئەوا برواننە پارلەمانە عیراقی و كوردستانیەكان تا سەركەوتنی برجوازیەتی نیشتمان پەروەری عیراقی و ناسیۆنالیستی كوردی، لە یەكیتی هەموو حیزبەكاندا ببینن لەو پارلەمانانەدا، ئیتر لە پارتی و یەكیتیەوە تا بە حیزبی شیوعی و ئیسلامیەكان دەگات، ئەو پارلەمانە بیرۆكراسیانەی بە هیچەوە خەریك نین جگە لەریكخستنی كۆمەل لە بەرژەوەندی چینە دەستەلاتدەرەكان و لە دژی چینە هەژارەكانی كۆمەل. بۆیە تەنیا ریگایەك لەبەردەم چینە چەوساوەكاندا مابیتەوە شۆرشە، شۆرشی ئەو چینە چەوساوانەی بە خوێن و عارەقی لەشیان، لە لایەك قازانج بۆ سەرمایەدارەكانی ئاسیاسیل و ساناتیل و كۆرەك و كارگەی چیمەنتۆی تاسلوجە هەلدەچنن و لە لایەكی تریشەوە خۆراكی دام و دەزگا بیرۆكراسی و پۆلیسیەكان، لە رەنجەشانی خۆیان دابین دەكەن، بەلام بە بێ ئەوەی خۆیان توانای بەخێوكردنی خیزانەكانیان هەبیت و كرێی خانوەكانیان پێ دابین بكریت. شۆرش نەك ریفۆرم، تەنیا چارەی ئەو چینانەیە بۆ دەرباز بوون لەم میحنەتە. ریفۆرم ناتوایت 60% ی چینە هەژارەكان لە هیلی هەژاریەوە بگویزیتەوە بۆ  سەرەوە، بەلكو دەتوانیت  1، 2، 3، 4، 5، 6 - 9% ی رزگار بكات، وە ناشتوانیت 8 ملیاردێرەكەی كوردستان بكاتە 7، بەلكو دەیكاتە 9، چونكە ریفۆرخوازەكان هەرگیز دژی چەوساندنەوە نین، هەرگیز پارلەمانەكانی ئەوان داوای یاسایەك ناكات تاكەكانی كۆمەل لە سایەیدا وەك یەك بژین، لە ئەمریكادا زیاتر لە 40 ملیۆن كەس لە هیلی هەژاریدا ئەژین و هەر لەو كاتەدا، داهاتی یەك چركەی بیڵ گەیتس، خاوەنی كۆمپانیای مایكرۆسۆفتی ئەمریكی، 1000 دۆلارە. واتە پارلەمانی ریفۆرمخوازەكان برەو بە هەمان سیستمی چەوساندنەوە ئەدەن، سیستمی بازاری ئازاد، سیستمی سامانی شەخسی، سیستمی دابەش كردنی (سامان و دارایی حیزب) وەك تالەبانی و نەوشیروان، ئەو سامانەی كە یەك ریگا هەیە بۆ گێراندنەوەی بۆ مولكی هاوبەشی كۆمەل: شۆرش!
   لە داهاتوودا چەند بروانامەیەكی میژوویی، دەخەینە بەردەست. هەر كەسیكیش ئارەزووی بینینی بەشی یەكەمی ئەم بابەتەی كرد، تكایە با پەیوەندیمان پیوە بكات بە ئیمەیل.
 Email: ranjdaran@gmail.com