هەڵكەوت زاهیر مۆرانەی هونەری كوردییە

ستیڤان شەمزینانی
 Shamzini79@hotmail.com
 نوكتەیەكی عارەبیی ئێراقیانە هەیە لە سەر پەیامنێری كەناڵی (ئەلعێراقییە) لەكاتی ئامادەكردنی هەواڵێكدا لەسەر شەقامێكی گشتیی، بەمجۆرە:پەیامنێری تەلەفزیۆنەكە پەنجە رادەكێشێت بۆ تەرمی چوار هاووڵاتی كوژراو لەسەر شەقامەكەو بەگەرمییەكەوە هاوار دەكات: ئەمە تۆڵەیەك و وەرامێكە بۆ تیرۆریستە تەكفیرییەكان، جوان سەیر بكەن چۆن هاووڵاتیان بەبێ ترس و رارایی لەسەر شەقامەكان نوستوون و هیچ باكیان لە گروپە تیرۆریستییەكان نییە!.
 راستیی دیمەنەكە ئەوەیە هەر یەك لەو جەستە راكشاوانەی سەر شەقامەكە بۆ ئەبەد نوستوون، نەك بەو شێوەیەی جەنابی پەیامنێر باسی لێوە دەكات و دەیهەوێت بیگەیەنێتە چاو و مێشكی بینەر .
 لە كوردستان ئەم نموونەیە لەبەرگ و پۆشاكێكی تردا نمایش دەكرێت لەلایەن هەندێك لە كاربەدەستانی حكومەتی دوو حیزبەكەوە، هەندێك لە بەرپرسیارانی سیاسی رایدەگەیەنن ئەو بێدەنگییەی شەقام و جەماوەری كوردستان بە هەموو مانایەك گوزارە لەرەخسان و هاتنەدی خۆشگوزەرانی و ژیانێكی شادومان دەكات، كەچی لە راستیدا ئەم بێدەنگی و زاربەستنە زیاد لە هەر شتێك بۆ خەساندنی جەماوەر و بەمێگەلكردنی شەقامی كوردستان دەگەڕێتەوە. لای ئاغای هەڵكەوت زاهیر (راوێژكاری هونەریی سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان) بەهۆی لێبڕان و زەحمەتی زۆری ئەوەوە  هونەرمەندانی كورد گەیشتوونەتە دوا لوتكەی ماف و هەموو پێویستی و داواكارییەك بۆ ئەوان لەبن گرەنتی و دەستە، میدیای داڕزیوی پارتەكانی كورد دەیهەوێ هەمان كاری پەیامنێری (ئەلعێراقییە) بەرجەستە بكاتەوە  و وا لەهەموو لایەك بگەیەنێت ئەو كاتەی هونەرمەندان لەسەر شاشەی تیڤی دەبینرێن ئیدی ماف و ژیانی هەركامیان لە ئەلف تا یێ دابینكراوە، هەڵكەوت زاهیر هەموو جارێك لە بەرنامەی (ستۆدیۆ ئەستێران)ەوە دەبینم دەیهەوێ بڵێت: نەك هونەرمەندانی بە ئەزموون و كۆن و خاوەن داهێنان دەستیان گیراوە و هەر داوایەكیان هەبێت بۆیان هێنراوەتەوە دی، بەڵكو حكومەتی هەرێم لە چوارچێوەی ئەو بەرنامە فراوانەی هەیەتی بۆ (بوژانەوەی هونەری كوردیی) پڕۆژەی دەستگرتنی گەنجانی لە رۆژەڤ داناوە، هەڵكەوت خوازیارە خاوەندارێتی لەو پڕۆژەیە بكات و بیكاتە مەكرەمەیەك .
 واقیعی ژیان و گوزەرانی زۆرینەی هونەرمەندانی بە ئەزموون و رەسەنی كورد لەباتی جارێك سەدان جار ئەو وێنە ساختەیە بەدرۆ دەخاتەوە كە میدیای كورد بەیارمەتی و تەڵەكەی هەڵكەوت زاهیر لەسەروبەندی دروستكردنیدان دەربارەی رەوشی هونەریی و ژیانی خودی هونەرمەندانی كورد چ لەناوەوە چ لەدەرەوەی وڵات .
 (یاسینی عومەری) نووسەرێكی موسڵاوییە و لە (غرائب الاثر) نوسیوویەتی (حتی مارایت الكردی امیرا، فارتقب الساعە) جاران هەستم بە شۆڤێنێتی و رەگەزپەرستی ئەو نووسەرە و ئێستا بەراستییەكی رەها دەكەم.چون حكومەتی كورد و دەستەڵاتدارانی كورد بە جۆرێك رەفتاریان كردووە لەمێژووی مرۆڤایەتیدا وێنەی نییە و نابێتەوە. جاران سەددام بەگاڵتە و شۆخییەوە دەیووت: كورد ناتوانن ئیدارە بكەن .هەموو ئەو كاتە بەقین لەدڵییەوە سەیری ئەو وتەیەی گەورە دیكتاتۆرمان دەكرد و سڵمان نەدەكردەوە لەكوتینی سەروپۆتەڵاكی، لێ بەداخەوە دوای ماوەی حەڤدە ساڵ لە ئەزموونی حكومداریی دەستەڵاتی كوردیی راستیی ئەو وتەیەی دیكتاتۆرمان بۆ دەردەكەوێت.
 ئەگەر دوور نەكەوینەوەو لە تەوەرەی سەرەكی وتارەكەمان لانەدەین، پێویست دەكات ئەوە ئاشكرا بكەین هەڵكەوت زاهیر بەدەر لەوەی بەپێی میزاج و لەسەر پێوەری دۆستایەتی كار لەپۆستەكەیدا دەكات،دەستێكی باڵای هەیە لە بەفیڕۆبردن و گەندەڵی لەپارەی حكومەت. لەوەتی ناوبراو لەپۆستەكەی دەست بەكار بووە گەشتیارێكی زۆر چاكی لێدەرچووە و هەر رۆژەی لەسەفەری وڵاتێكی عارەبییە، هێندە بەپارەی تەرخانكراوی حكومەت (بۆ بواری هونەر) گەشتی قاهیرەی كردووە، دەتوانم سوێند بەخودا بخۆم لەسەرۆكی شارەوانی ئەو شارە وردتر شارەزای كوچە و كۆڵانەكانی قاهیرەیە، ئەو ئەوەندەی بەدوای دۆسێی (سوعاد حوسنی) و هونەرمەندە عارەبە میسرییەكانەوەیە بەچارەگی ئەوە بەدووی كەلەپوور و سامانی هونەری كوردیی و هونەرمەندانی گومناودا ببوایە ئەوە ئێستا خەمێكمان لە فەوتانی بەشێكی زۆری ئەو سەروەتە گەورەیە  نەدەما و پڕ بەدڵیش سوپاسی ناوبراومان دەكرد.
 دێتەوە یادم وەختی خۆی و هێشتا ریژێمی پێشووی بەعس لە ئێراقدا فەرمانڕەوا بوو، (مەهدی ئەلحەكیم) لەشاری لەندەن لە وەسفی ئەو ریژێمەدا وتی (ریژێم تەنیا لەچەوساندنەوەی هەموواندا دادپەروەر بوو).دوای كەمێك رامان لەم دەربڕینە و هێنانە پێش چاوی شریتی تاوانەكانی بەعس، زانیم ئەلحەكیم راست دەكات چونكە ریژێم بە یەك شێوە مامەڵە لەگەڵ نەیارەكانی دەكات چ كورد بێت چ عارەبی شیعە یان سووننە بێت !.
 بیر دەكەمەوە هەڵكەوت زاهیر لەیەك كاردا دادپەروەر بووە: ئەویش لە یارمەتینەدانی هونەرمەندانی خاوەن ئەزموون و رەسەن، تەنیا لەوەدا دادپەوەر بووە هەموو نەیارەكانی بێبەش كردووە لە هەر هاوكارییەكی حكومەت ، لەوەدا ئەنەوشیروانی ناگاتێ هەرچی بەدڵی خۆی نییە نەیهێشتووە چاوی بەقڕانێكی سووری حكومەت بكەوێت .
 هونەرمەندانی بەئەزموونی وەك (كەریم كابان – خالید رەشید – حەمەی نێرگز – سەلاح مەجید- زاهیر جەلال – میدیا حسێن – هتد...) هیچ كات چاوەڕێی ئەم سوپەرمانە نەبوون تا ببێتە حاتەمی تەی حكومەت و راوێژكاری سەرۆك وەزیران تا لە كیسەی پڕ دۆلار و ئێرۆی ئەودا ساف سافێن بكەن و گەشتی بنی دنیا بكەن ، ئەوان لە شەوەزەنگی سەردەمی بەعس و لەو كاتەی پیتێك بەس بوو بۆ ئەوەی بچیتە بەر پەتی سێدارە زۆر لە خۆبردووانە كاریان دەكرد، چاكترین پادداشت بۆ ئەوێ رۆژێ تەنیا سەلامەتی گیان و بڵاوبوونەوەی بەرهەمەكانیان بوو .
 پێویست ناكات بایۆگرافیای هیچ كامیان بخەمە بەرچاو، چونكە هەڵوێستی هەر كام لەو هونەرمەندانەی ناوم هێنان لای هەمووان ئاشكرایە و وەك مانگی چواردە بەسەر سەرمانەوە دەدرەوشێتەوە،هەر كامیان دەگری و كتێبی ژیانی دەكەیتەوە جگە لە هەڵوێست،جگە لەعیززەتی نەفس ، جگە لە پەرستنی خاك و خۆڵ هیچی دیكەی تێدانییە .
 (بێكیت) دەڵێت (بۆ ئەوەی ببیتە هونەرمەند، دەبێت لەسەر شكست رابێیت، لە هەر كەسێكی تر زیاتر جورئەت لەسەر شكست بكەیت). ئەو هونەرمەندانەی ناوم رست كردوون هەموو شكستخواردوون لە موجامەلەی دەستەڵات و گرگنە خوێن تاڵەكانی هونەری زەبوونی كوردیی، هەر كام لەوان شكستخواردووبووە لە دەستكردن بەباخەڵی پڕی وەزارەت و دامودەزگا هونەرییەكاندا، هەر كام لەوانە سەدان جار شكستخواردوو بووە لە بەدەستهێنانی پووڵ و سامان. كەچی هیچیان لە زۆرانی هونەر و بەرامبەربوونەوەی دوژمنان و داهێناندا نەگلاون و رەنگیشە بۆ ئەبەد نەگلێن .
 لای ئەو هونەرمەندانەی كە هەڵكەوت زاهیر سوێندی بە گۆڕی (سوعاد حوسنی) خواردووە بایكۆتیان بكات، هونەر دوكان نییە، هونەر پیاهەڵدان نییە، هونەر بۆ فرۆشتن نییە ئەگەر چی لایەنی بازرگانیی ناو هونەر رەت ناكەنەوە .
 چیخۆف لەكۆ چیرۆكی (دوژمنان)دا دەنووسێت (تەنیا نواندنەوەی راستییەكانی ژیانی مرۆڤ دەتوانرێت نێوی هونەری لێبنرێت).لای ئەو هونەرمەندانەش هونەر بۆ مرۆڤە، هونەر بۆ ئازار و خەونەكانی مرۆڤە، نەك ئەوەی وەك هەندێك بەبێ رەچاوكردنی سترۆكتۆری هونەر و پەیامی راستەقینەی هونەر بە وێنەی شاباش پووڵی كارەكانیان كۆدەكەنەوە، ئیتر گوێیان لەوە نییە كارەكانیان هونەرە یان حونەر یاخود زۆربێژیی و چەنەبازیی .
 هەڵكەوت زاهیر هاتووە وەك خۆركە و مۆرانەی جەستەی زامداری هونەری كوردیی، سواری كەلی شەیتان بووە و بڕیاری داوە سزای هونەرمەندانی یاخی، هونەرمەندانی بەئەزموون، هونەرمەندانی نەتەوەیی، هونەرمەندانی ناحیزبی بدات و لەهەر ئیمتیاز و هاوكارییەك بێبەشیان بكات، ئەو گرێی دەروونی خۆی بەسەریاندا قڵپ دەكاتەوە، هەڵكەوت دەیهەوێ بە هەژاركردن و بێ پارەكردن هونەرمەندان بێ هێز بكات، چونكە (تیۆ جینس) وتەنی (هەژاریی بێ هێزت دەكات). راستە هەژاریی شەرمەزاریی نییە، بەڵام هەمیشە هەژار لاوازە، هەمیشە هەژار بەمانای رووتی وشەكە هەژارە.
 هەرچی بڵێم و هەتا بنووسم هێشتا ناتوانم هەق بدەم بە ئاشكراكردنی گەندەڵییەكانی هەڵكەوت زاهیر و داكۆكیكردن لە هونەرمەندانی بایكۆتكراو و بێبەشكراو، هەرچەندە بیهێنم و بیبەم ئەم حكایەتی (هەزار و یەك شەوە)یە نە تەواو دەبێت و نەدەتوانین تا كۆتایی لەگەڵیدا بڕۆین. چونكە ئەم دیوارە ئەستوورەی گەندەڵی بەم قسە تەنك و نەرمانە ناڕوخێنرێت،ئەو گڕاوەی گەندەڵی بەم شەماڵە لەسەرخۆیە ناكوژێتەوە، ئەم ڤایرۆسە كوشندەیەی تووشی حكومداریی بووە بە كەپسوولی ئێكسپایەر لەناو ناچێت، ئەم خەونە قووڵە بەو خەمساردییەی حكومەت نایەتەدی، هونەری كوردیی هەرگیز بە هەڵكەوت زاهیر ناڕواتە پێشەوە بگرە هێندەی تر تێزاب ئاسا دایدەڕزێنێت .
 بیرمەندێكی ئەڵمانی دەڵێت (هیتلەر پێویست بوو بۆ ئەوەی پاش ساڵی 1945 دیموكراتی رووبكاتە ئەڵمانیا). خەریكە بڵێم :هەڵكەوت زاهیر و ئەمسالەكانی پێویستن بۆ ئەوەی دوای ئەم قۆناغە كە نازانم چەند دەخایەنێت دادپەوەریی و شەفافیەت روو لەم وڵاتە بكات و گەندەڵی ریشەكێش بكرێت و لەناوببرێت .
 ئەوەی پێیویستە بیكەمە دوا رستەكانی ئەم نووسینە لەوانەیە، روونكردنەوەی ئەوە بێت ئەم سكاڵانامە و وتارە زبر و شمشێر ئاسایە زادەی ناهەقی و بریندارییەكانمانە نەك شتێكی تر، چون دەستەڵاتی كوردیی بۆ ئەوەی لەبایەخی هەر ناڕەزایی و رەخنەیەك كەمبكاتەوە فێرە مۆری دەستی ئەملا و ئەولای لێبدات و خۆیان وتەنی (دەستێكی لەپشتەوە) دەبینن، هەمیشە نازانم بۆ دەهێڵن ئەو دەستە بێت و ئارامی و سەقامگیریی و رەوشی وڵاتەكەیان لێ تێكبدات؟!.
 (ئەحمەد هەردی) شاعیر رۆحی رەوان بێت پەنجا و نۆ ساڵ بەر لە هەنووكە ئەم تاوانباركردنەی خستۆتە نێو دێرە شیعرێكەوە، وەختێك دەڵێت :
 لەگەلێ ماڵا نانی جۆ نییە
 هەركەسێ شەكوای حاڵی دەربڕی
 یان شیوعی یان سەهیۆنییە
 هەڵكەوت زاهیر چونكە ناتوانێت بچووكترین لاوازیی ئەز بگرێت و هیچ پۆستێكم نییە تا گەندەڵی بكەم و بۆ خوێنەرانی بخاتە روو، یان ئەوەتا تاوانبارم دەكات بەدەستی ئەم و ئەو یاخود رێگەی دادگا دەگرێتە بەر، بەڵام دڵنیام ئەو كارەی ناتوانێ بیكات ئەوەیە:وەڵامم بداتەوە یان نكۆڵی لەو گەندەڵی و ناهەقیانەی كردوویەتی بكات، ئەگەر وانەبوو، دیارە من بەهەڵەدا چووم .